کروموزوم

کروموزوم چیست؟

زمان مطالعه: ۲ دقیقه

کروموزوم واژه ای که اولین بار توسط شخصی به نام والدیر مطرح شد، نام رشته های رنگ پذیری است که توسط میکروسکوپ های نوری قابل مشاهده کردن است. کروموزوم ها یا فام تن از همانندسازی و نیز پیچیده و تابیده شدن رشته های کروماتین اینترفازی در سلول های یوکاریوتی تا ضخامت حدود ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ نانومتر است.

همچنین ماده ژنتیکی در پروکاریوت ها نیز به صورت یک کروموزوم متراکم می شود.

باکتری ها نیز علاوه بر کروموزوم اصلی که اغلب ژن ها را شامل می شود، کروموزوم کوچک دیگری به نام پلاسمید وجود دارد که تعداد کمی از ژن ها را داراست. اما نقش مهمی در بقای نسل باکتری ها دارد چرا که ژن های مقاومت به آنتی بیوتیک ها بر روی آن قرار دارد.

کروماتین در ساختار کروموزوم به شکل لوپ دیده می شود. لوپ ها نیز توسط پروتئین های متصل به DNA پابرجا می مانند.

با ادامه مراحل پیچ خوردگی، نوارهایی در کروموزوم های متافازی ایجاد می شود. هر تیپ کروموزومی نوعی از نواربندی اختصاصی را در ارتباط با نوع رنگ آمیزی نشان می دهد. که این رنگ آمیزی ها تعداد و خصوصیات کروموزوم ها را برای هر گونه از موجودات زنده مشخص می کند. این خصوصیات تعدادی و مورفولوژیک کروموزوم ها، کاریوتیپ نام دارند.

کروموزوم ها را می توان بسته ای حاوی مواد ژنتیکی که داخل هسته سلول ها ذخیره شده اند، در نطر گرفت.

اسیدهای نوکلئیک جزء اصلی تشکیل دهنده DNA است و در حقیقت توالی بازها است که از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود. در انسان و تمام موجودات کروموزوم های متعددی وجود دارد. به عنوان مثال تعداد کروموزوم های هر انسان در مجموع ۴۶ کروموزوم است که هنگام لقاح نصف می شود. به هنگام لقاح ۲۳ کروموزوم از اسپرم پدر و ۲۳ کروموزوم از تخمک مادر که در مجموع برابر با ۴۶ عدد یا ۲۳ جفت کروموزوم است به هر انسان منتقل می شود. در میان این ۴۶ عدد (یا ۲۳ جفت) کروموزوم، ۲ کروموزوم (یک جفت) جنسی هستند و جنسیت (نر و ماده) را مشخص می کنند. کروموزوم های جنسی به طور طبیعی در مردان به صورت XY و در زنان به صورت XX است. ۴۴ کروموزوم دیگر (یا ۲۲ جفت) تعیین کننده منش های ارثی به غیر از جنسیت است و اتوزوم (خودتن) نام دارند.

سلول های تخمک و نیز اسپرم ها پلوئید هستند یعنی دارای یک عدد از هر سری کروموزوم هستند.

سلول های پروکاریوتی (پیش هسته ای باکتری ها) معمولا یک کروموزوم دارند. تعداد نادری از  باکتری ها نیز وجود دارند که بیش از یک کروموزوم دارند. شکل کروموزوم باکتری ها به صورت حلقوی است.

کروموزوم های همتا (همولوگ)

جفت کروموزوم هایی که دارای ژن هایی با ویژگی های مشابه در جایگاه کروموزومی هم نظیر و از نظر طول، موقعیت سانترومر (میان بار) و الگوی رنگ آمیزی مشابه هستند. جفت کروموزوم های همتا یک کروموزوم از ارگانیسم مادر و یک کروموزوم از ارگانیسم پدر به ارث می برد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *