اسیدهای نوکلئیک

اسید نوکلئیک چیست؟

زمان مطالعه: ۲ دقیقه

 

هفت ویژگی وجه تمایز موجودات زنده و غیر زنده است. یک موجود زنده یا جاندار، باید تمام این هفت ویژگی حیات را دارا باشد.

  1. پاسخ به محیط
  2. رشد و نمو
  3. سازش با محیط
  4. تولید مثل
  5. انرژی (همه موجودات زنده به انرژی نیاز دارند)
  6. نظم و ترتیب
  7. هم ایستایی یا هومئوستازی (حفظ حالت پایداری)

تمام جانداران را نیز به پنج دسته یا خانواده تقسیم می شوند. این پنج گروه شامل:

  • جانوران
  • گیاهان
  • آغازیان
  • قارچ ها
  • باکتری ها

برخی از جانداران تک سلولی و برخی دیگر نیز چند سلولی هستند، اما همه آن ها در ویژگی داشتن سلول مشترکند.

انواع سلول ها

اما همه سلول ها نیز مشابه و از یک نوع نیستند. بلکه سلول ها به دو دسته کلی یوکاریوت و پروکاریوت تقسیم می شوند.

سلول های جانوران، گیاهان، آغازیان و قارچ ها از نوع یوکاریو، و سلول های باکتری ها از نوع پروکاریوت هستند.

تفاوت سلول های یوکاریوت و پروکاریوت در داشتن یا فقدان هسته است. به این صورت که سلول های یوکاریوت دارای هسته و سلول های پروکاریوت فاقد هسته هستند.

سلول های باکتری که از نوع پروکاریوت هستند، فاقد هسته بوده اما دارای ماده ژنتیکی هستند که گرچه هسته سازماندهی شده ایی نداشته و در سیتوپلاسم قرار دارد. که به آن قسمت، ناحیه نوکلوئیدی گفته می شود.

یکی دیگر از تفاوت های این دو نوع سلول، وجود اندامک های غشادار شامل میتوکندری، کلروپلاست و هسته است. این اندامک های غشادار دارای دو غشا و شامل ماده ژنتیکی هستند. تنها با این تفاوت که DNA هسته خطی بوده اما برای میتوکندری و کلروپلاست حلقوی است.

مواد سازنده سلول

سلول از دو دسته کلی مواد آلی و مواد معدنی ساخته شده اند. آب، یون ها و … از جمله مواد معدنی هستند. اما مواد آلی چهار مولکول اصلی زیستی است ۴ مولکول اصلی که مواد آلی سلول را تشکیل می دهند:

  • کربوهیدرات ها شامل: پنتوزها (قندهای پنج کربنه) و هگزوزها (قندهای شش کربنه)
  • پروتئین ها که پلیمری از واحدهای منومر آمینواسید هستند.
  • لیپیدها (چربی ها) فسفولیپیدها، استروئیدها، موم ها و تری گلیسریدها
  • نوکلوئیک اسید

نوکلئیک اسیدها

به زنجیره های طویل مولکولی یک یا دو رشته ای که از تعداد زیادی نوکلئوتید تشکیل شده است، اسید نکلوئیک گفته می شود. در واقع، نوکلئیک اسیدها که در همه جانداران یافت می شوند، پلیمرهای خطی هستند که از تکرار واحدهایی به نام نوکلئوتید تشکیل شده اند.

نوکلئوتیدها واحدهای تک پارِ نوکلئیک اسیدها و دارای سه زیر واحد ساختمانی شامل: قند پنج کربنه پنتوز، باز هتروسیکلیک و گروه فسفات استر هستند.

 

در ساختمان اسیدهای نوکلئیک دو نوع قند پنتوز دیده می‌شود. قند موجود در RNA از نوع ریبوز است. در صورتی که قند موجود در ساختمان DNA  قند مشابهی به نام دئوکسی ریبوز است. پیشوند دئوکسی نمایشگر فقدان یک o (اکسیژن) در جایگاه ۲ است.

در DNA و RNA بازها از طریق پیوند بتاان گلیکوزیدی با برداشت یک مولکول آب از پنتوز (گروه هیدروکسیل)  و باز (هیدروژن) تشکیل می‌گردند.

 

پورین‌ها و پیریمیدین‌ها دو دسته باز مهم و اصلی در نوکلئیک اسید ها هستند.

پورین‌ها شامل بازهای آدنین و گوانین هستند؛ که در RNA و DNA دیده می‌شوند. سیتوزین و اوراسیل و تیمین سه باز پیریمیدینی مهم هستند. سیتوزین در RNA و DNA وجود دارد؛ در حالی که یوراسیل تنها در RNA و تیمین در DNA یافت می‌شود. در موارد نادر ممکن است تیمین در RNA و اوراسیل در DNA نیزدیده شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *