اسم های جامد و مشتق

اسم های جامد و مشتق در عربی چگونه اند؟

زمان مطالعه: ۲ دقیقه

اسم جامد و مشتق چیست؟

در تعریف اسم جامد و مشتق باید بگوییم اسم متصرف یا جامد است یا مشتق.

توجه داشته باشید که جامد و مشتق فقط مخصوص اسم ها بوده و حروف و افعال، جامد و مشتق ندارند.

جامد

اسم جامد اسمی است که ریشه فعلی نداشته باشد. مثلا:

رجل: مرد (یعنی نمی توان از رجل فعل ساخت) قلم، سحاب

مشتق

اسم مشتق اسمی است که ریشه فعلی دارد. مثل:

عالم (که از علم گرفته شده است.)

اسم های مشتق دوازده نوع هستند که در کتاب تنها به هفت مورد آن اشاره شده است.

این اسم ها شامل:

  • اسم فاعل
  • اسم مفعول
  • صفت مشبهه
  • اسم تفضیل
  • صیغه مبالغه
  • اسم زمان
  • اسم مکان

در این نوشتار به یادگیری دو اسم مشتق فاعل و مفعول می پردازیم.

اسم فاعل

اسمی است که بر کسی یا چیزی که فعلی از او سر زده باشد دلالت می کند.

مانند ناصر: یاری کننده

چگونگی ساختن اسم فاعل

  • از ثلاثی مجرد: برای ساختن اسم فاعل از ثلاثی مجرد، وزن فاعل را از فعل می سازیم.

مثلا: نَصرَ، بر وزن فاعل: ناصر

  • از غیر ثلاثی مجرد: در فعل مضارع به جای حرف مضارع، میم مضموم م (می گذاریم و حرف یکی به آخر مانده را کسره می دهیم.)

أکرم (ثلاثی مزید از باب افعال)  مضارع یکرم یـُ را حذف می کنیم کرم  مـُ اضافه می کنیم مکرم و حرف یکی مانده به آخر را کسره می دهیم.

اگر بخواهیم اسم فاعل را صرف کنیم به این شکل است:

مفرد مذکر: نَاصرٌ (یارى کننده)           مثنی مذکر : نَاصرَان (یاری کنندگان)            جمع مذکر: نَاصرُونَ (یارى کنندگان)

مفرد مونث :نَاصرَهٌ (یارى کننده)       مثنى مونث:نَاصرَتَانِ (یارى کنندگان)             جمع مونث: نَاصرَات (یاری کنندگان)

اسم مفعول

اسمی است که بر کسی یا چیزی که فعلی بر او واقع شده است دلالت می کند.

مثلا منصور: یاری کرده شده

چگونگی ساختن اسم مفعول
  • از ثلاثی مجرد: برای ساختن اسم مفعول از ثلاثی مجرد، وزن مفعول را از فعل می سازیم.

مثلا: نَصرَ بر وزن مفعول منصور

  • از غیر ثلاثی مجرد: در فعل مضارع به جای حرف مضارع، میم مضموم م، می گذاریم و حرف یکی به آخر مانده را فتحه می دهیم.)

أکرم (ثلاثی مزید از باب افعال) مضارع یکرم یـُ را حذف می کنیم کرم مـُ اضافه می کنیم مکرم و حرف

یکی مانده به آخر را فتحه می دهیم. مکرَم

اگر بخواهبم اسم مفعول را صرف کنیم:

مفرد مذکر :منْصور (یارى شده)           مثنی مذکر :منْصورانِ (یارى شدگان)              جمع مذکر :منْصورونَ (یارى شدگان)

مفرد مونث :منْصورهٌ (یارى شده)         مثنی مونث :منْصورتَانِ (یارى شدگان)         جمع مونث : (منْصورات) (یارى شدگان)

بهتر است فیلم آموزشی چگونه جامد و مشتق را تشخیص دهیم؟ را هم ببینید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *