یکا

فیزیک دهم_فصل اول_دستگاه بین المللی یکاها

زمان مطالعه: ۴ دقیقه

دستگاه بین المللی یکاها

یکا:

واحد شمارش هر کمیت را یکا میگویند . مثلا یکاهای شمارش جرم : میلی گرم ، گرم ، کیلوگرم و … است . یکاهای شمارش شدت جریان الکتریکی : میلی آمپر ، آمپر ، کیلوآمپر و … است . نکته : برای اندازه گیری درست و قابل اطمینان به یکاهایی نیازمند هستیم که قابل تغییر نباشند و قابلیت بازتولید در مکان های مختلف را داشته باشند . به طور مثال : اگر یکای طول را به اندازه کف دستمان در نظر بگیریم این یکا ممکن است با گذشت زمان تغییر کند و همچنین کف دستمان را نمیتوان در همه جای دنیا به عنوان یکای طول استفاده کرد .

دستگاه متریک (SI) :

برای آن که عددهای حاصل از اندازه گیری های مختلف یک کمیت با هم مساوی باشند ، دانشمندان در نشست بین المللی به این نتیجه دست یافتند که برای هر کمیت ، یکای معینی تعریف کنند . مجموعه یکاهای مورد توافق را به اختصار دستگاه بین المللی یکاها (SI) ‌نامیدند.

دستگاه بین المللی ، استاندارد شده ای برای سنجش کمیت ها برحسب یکاها (واحدها) است . این سیستم در سال ۱۹۶۰ بنیانگذاری شد.
هفت کمیت اصلی در سیستم SI به شرح زیر است:

هفت کمیت اصلی به همراه یکای آن در SI

هفت کمیت اصلی به همراه یکای آن در SI

واحد های هفت کمیت اصلی در SI

واحد های هفت کمیت اصلی در SI

 

معرفی چند کمیت فرعی همراه با یکای اندازه گیری آن در سیستم (SI) :

 

کمیت های فرعی به همراه یکای آن در SI

کمیت های فرعی به همراه یکای آن در SI

پیشوند های عددی (SI) :

در دستگاه بین المللی SI برای بزرگ یا کوچک کردن و یا تبدیل واحد ، از پیشوندهای عددی استفاده می کنیم . هر پیشوند ، میتواند توان معینی بر پایه ۱۰ را نشان دهد که به صورت یک عامل ضرب به کار می رود .  در جدول زیر تعدادی از این پیشوندها به همراه علامت و ضریب آنها آورده شده است:

پیشوندهای عددی SI

پیشوندهای عددی SI

اکنون یکای اصلی ، طول ، جرم ، زمان و یکای فرعی  وزن را تعریف میکنیم :

یکای طول :

اولین تعریف یکای طول به صورت یک ده میلیونیم فاصله خط استوا تا قطب شمال تعریف شده است . واحد طول متر (m) است .

تعریف اولیه واحد طول

تعریف اولیه واحد طول

 

بر اساس دقیق ترین تعریف : یک متر برابر حد فاصله‌ ی تعیین شده ای که نور در زمان معینی از ثانیه در خلاء می‌پیماید که به کمک نمونه استاندارد ساخته شده که در موزه سور در پاریس نگهداری می‌شود تعریف میشود . این نمونه میله‌ای از جنس پلاتین و ایریدیوم در دمای صفر درجه سلسیوس است.

یکای زمان :

واحد زمان ثانیه (s) است و مقدار یک ثانیه طبق تعریف برابر است با : ۹۱۹۲۶۳۱۷۷۰ برابر زمان نوسان هسته اتم سزیم رادیو اکتیو . اندازه گیری مدت زمان بین شروع و پایان یک رویداد را بازه زمانی می نامیم .

یکای جرم :

جرم ، مواد سازنده یک جسم را تشکیل میدهد ؛ وسیله ی اندازه گیری جرم ترازو و واحد اندازه گیری آن کیلوگرم (kg) است ؛ تا زمانی که مقدار ماده تشکیل دهنده جسم تغییر نکرده باشد جرم جسم ثابت باقی خواهد ماند . مقیاس اندازه گیری جرم ، استوانه‌ای از پلاتین – ایریدیوم با ابعاد مشخص است . که در موزه سور پاریس محافظت میشود .

وسیله اندازه گیری جرم پلاتین - ایریدیوم

وسیله اندازه گیری جرم پلاتین – ایریدیوم

نمونه مثال

نمونه مثال

یکای وزن:

وزن مقدار نیروی گرانشی است که از سمت زمین بر جسم وارد می شود و جسم را به سمت جاذبه می کشاند ؛ وسیله اندازه گیری وزن نیروسنج است (یک فنر در داخل نیرو سنج قرار دارد که می تواند کشیده شود با توجه به نیروی وارد شده بر فنر ، فنر کشیده میشود و مقدار کشیدگی فنر داخل نیروسنج به اندازه نیرویی بستگی دارد که به نیروسنج وارد می شود) واحد اندازه گیری وزن نیوتون (N) است . وزن در همه نقاط ثابت نیست . وزن را از رابطه زیر محاسبه می کنند :
شتاب گرانش زمین × جرم جسم = وزن جسم
W = m . g
W : برحسب نیوتون (N)

m : برحسب کیلوگرم (kg)

g : برحسب نیوتون برکیلوگرم (N/kg)

برا رفتن به ادامه فصل اول فیزیک دهم مبحث تبدیل یکاها اینجا کلیک کنید.

برای بازگشت به فصل اول فیزیک دهم مبحث کمیت های فیزیکی اینجا کلیک کنید.

1 یک پینگ

  1. پینگ بک: تبدیل یکا | فیزیک دهم_فصل اول_تبدیل یکاها | بین جو | بستر آموزش آنلاین

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *